श्री एकविरा देवी संस्थान, अमरावतीविदर्भातील जागृत शक्तिपीठ | सन १६६० ची प्राचीन परंपरा
अंबादेवीची ज्येष्ठ भगिनी म्हणून विख्यात असलेल्या व परमहंस श्री जनार्दन स्वामी महाराजांच्या तपोभूमीत प्रतिष्ठित, भक्तांच्या मनोकामना पूर्ण करणाऱ्या आई एकविरा देवीच्या चरणी सादर प्रणाम.
चांदीचा देव्हारा व श्री एकविरा माता
सुवर्ण मुकुट, नथ व पारंपरिक शृंगार
ऐतिहासिक मंदिर शिखर व पाषाण स्थापत्य
२४ स्तंभीय सभामंडप व सुवर्ण कळस
डिजिटल पूजा व आरती
घरी बसून मातेच्या चरणी पुष्पवृष्टी करा, दीप प्रज्वलित करा, घंटा वाजवा आणि आरती फिरवा.
दैनिक आरती व दर्शन वेळापत्रक
श्री एकविरा देवी मंदिरात दररोज चार प्रमुख आरत्या आणि मंगल विधी परंपरेनुसार संपन्न होतात.
काकड आरती व भूपाळी
मातेची प्रातःकालीन मंगल आरती व मंगल भूपाळी
महापूजा व महानैवेद्य
पंचामृत अभिषेक, अलंकार पूजा व पुरणपोळी नैवेद्य
धूप आरती व दीप प्रज्वलन
सायंकालीन मंगल धूप दीप, घंटानाद व पंचारती
शेजारती व मातेचे शयन
मातेला निद्राधीन करताना सादर होणारी शांत निरोप आरती
दर्शन व अभिषेक नियमावली
अभिषेकासाठी पारंपरिक पोषाख (धोती-सोवळे किंवा कुर्ता-पायजमा) अनिवार्य आहे. गर्दीच्या वेळी ज्येष्ठ नागरिक व दिव्यांग भाविकांसाठी सुलभ दर्शन व्यवस्था उपलब्ध आहे.
श्री एकविरा देवी मंदिराचा गौरवशाली इतिहास
विदर्भाच्या पावन भूमीतील जागृत शक्तिपीठ, परमहंस जनार्दन स्वामींची तपोभूमी आणि श्रीकृष्णाच्या रुक्मिणी हरणाशी जोडलेली पुरातन देवभूमी.
परमहंस श्री जनार्दन स्वामी महाराज व बाणाचा चमत्कार
परमहंस श्री जनार्दन स्वामी महाराज दररोज अंबादेवीच्या दर्शनासाठी जात असत. एका पावसाळ्यात नाल्याला महापूर आल्याने त्यांचा दर्शनमार्ग रोखला गेला. भक्ताची व्याकुळता पाहून साक्षात देवी मानवरूपात प्रकट झाली आणि त्यांनी सोडलेला बाण जेथे पडला, तेथे श्री एकविरा देवीची स्थापना झाली.
- ✦मंदिरात जनार्दन स्वामींची पवित्र समाधी आजही दर्शनासाठी उपलब्ध आहे.
- ✦स्वामीजींनी तपासाठी वापरलेली पुरातन विहीर (कुंड) मंदिरात जतन केलेली आहे.
- ✦संत परंपरेमुळे मंदिराला विदर्भातील अध्यात्मिक केंद्र म्हणून मान्यता मिळाली.
“भक्ताच्या असीम भक्तीसाठी साक्षात जगदंबा धावून आली आणि बाणाने पावन क्षेत्राची खूण केली.”
संस्थान पावन छायाचित्रे व दर्शन
आई एकविरा देवीचा दिव्य शृंगार, १६६० ची कोरीव दगडी शिल्पे आणि नवरात्रोत्सवाचे नयनरम्य क्षण.
मातेचा चांदीचा देव्हारा, मखर व सुवर्ण अलंकार
अमरावती येथील श्री एकविरा देवीचे चांदीच्या नक्षीदार मखरातील व सुवर्ण मुकुट-नथीतील अलौकिक दर्शन.
ऐतिहासिक मंदिर शिखर व पाषाण स्थापत्य
सन १६६० मधील हेमाडपंथी स्थापत्य, काळ्या पाषाणातील बाह्यरचना आणि भव्य सुवर्ण कळस शिखर.
गर्भगृहाचे अस्सल पितळी कवाड
सुबक कोरीव काम असलेले अस्सल पितळी महाद्वार ज्यामधून मातेचे दर्शन होते.
नवरात्र दीपोत्सव - ५००० दिवे
मंदिराच्या दगडी पायऱ्यांवर आणि दीपमाळांवर हजारो पितळी दिव्यांची रोषणाई.
परमहंस जनार्दन स्वामी महाराज समाधी
ज्या संतश्रेष्ठांच्या भक्तीने मंदिर स्थापन झाले त्यांची पावन समाधी व पवित्र विहीर.
दसऱ्याची सीमोल्लंघन पालखी मिरवणूक
विजयादशमीच्या शुभमुहूर्तावर अमरावती शहरात निघणारी मातेची मंगल पालखी.
वार्षिक उत्सव व सण दिनदर्शिका
श्री एकविरा देवी संस्थानमध्ये वर्षभर साजरे होणारे महाउत्सव, नवरात्र घटस्थापना, दीपमहोत्सव व परमहंस जनार्दन स्वामी पुण्यतिथी सोहळा.
शारदीय नवरात्रोत्सव (अश्विन मास)
संस्थानचा वर्षातील सर्वात मोठा ९ दिवसांचा लोकोत्सव. लाखो भाविकांची गर्दी, २४ तास अखंड दर्शन व दररोज महाअन्नदान.
परमहंस श्री जनार्दन स्वामी पुण्यतिथी सोहळा
१६६० मध्ये मातेची प्रतिष्ठापना करणाऱ्या जनार्दन स्वामी महाराजांचा पुण्यतिथी स्मृती महोत्सव. विदर्भातील शेकडो भजनी दिंड्यांचा मेळावा.
चैत्र नवरात्र व गुढीपाडवा वसंतोत्सव
मराठी नववर्षाच्या सुरुवातीला मातेच्या चरणी रेशमी गुढी उभारून ९ दिवस चालणारा वासंतिक उपासना सोहळा.
त्रिपुरारी पौर्णिमा दीपोत्सव (कार्तिक)
मंदिराच्या प्राचीन २४ स्तंभीय सभामंडपात व भव्य दगडी पायऱ्यांवर हजारो पितळी दिव्यांची डोळ्यांचे पारणे फेडणारी नयनरम्य रोषणाई.
कोजागिरी पौर्णिमा व अन्नकूट उत्सव
शरद पौर्णिमेच्या अमृतमय चंद्रप्रकाशात देवीची नयनरम्य पूजा. हजारो लिटर आटवलेले केशर दूध मातेला अर्पण करून भाविकांना वाटले जाते.
शारदीय नवरात्रोत्सव व त्रिपुरारी पौर्णिमा ५,००० पितळी दीप प्रज्वलन
नवरात्र उत्सवात संपूर्ण मंदिर पाषाण पायऱ्यांवर हजारो दिव्यांची आरास केली जाते. भाविक आपल्या मनोकामना पूर्णतेसाठी अखंड नंदादीप व दीप प्रज्वलन सेवेत सहभागी होऊ शकतात.
संस्थान विश्वस्त व कार्यकारी मंडळ
परमहंस श्री जनार्दन स्वामी महाराजांच्या पवित्र परंपरेचे जतन आणि लाखो भाविकांच्या सेवा-सुविधांचे संवर्धन करण्यासाठी समर्पित अधिकृत विश्वस्त मंडळ.
ॲड. वसंतराव देशमुख
"श्री एकविरा देवी केवळ अमरावतीची नव्हे तर संपूर्ण महाराष्ट्रातील कोट्यवधी कुलधर्म-कुलाचार पाळणाऱ्या भाविकांचे आराध्य दैवत आहे. संस्थानचे मुख्य उद्दिष्ट पुरातन पाषाण सभामंडपाचे शास्त्रीय संवर्धन, दररोज अखंड महाप्रसाद अन्नछत्र, आणि देश-विदेशातून येणाऱ्या प्रत्येक यात्रेकरूला पवित्र व सुलभ दर्शन उपलब्ध करून देणे हे आहे. भाविकांच्या दानाचा प्रत्येक रुपया पारदर्शकपणे धर्मकार्यासाठी उपयोगात आणला जातो."
✦कार्यकारी विश्वस्त मंडळ सदस्य
श्री. गजाननराव ठाकरे
मंदिराच्या पायाभूत सुविधा, भाविक दर्शन रांग व सुरक्षा व्यवस्था प्रमुख.
श्री. मदनभाऊ कुलश्रेष्ठ
संस्थानचे दैनंदिन प्रशासन, धर्मादाय आयुक्त समन्वय व जनसंपर्क.
सी. ए. सुरेशकुमार बजाज
संस्थानचे आर्थिक नियोजन, वार्षिक लेखापरीक्षण (Audit) व ८०जी कर प्रणाली.
सौ. सरोजिनीताई बोंडे
महिला भाविक सुविधा, नवरात्रोत्सव मातृसेवा व सांस्कृतिक उपक्रम प्रमुख.
श्री. रामचंद्रभाऊ जोशी
नित्य अन्नदान महाप्रसाद, शुद्ध धान्य पुरवठा व स्वच्छता व्यवस्थापन.
इंजि. विलासराव देशमुख
२४ स्तंभीय पुरातन दगडी सभामंडप व शिखर संवर्धन तांत्रिक सल्लागार.
धार्मिक व पूजा अर्चक मंडळ
परमहंस जनार्दन स्वामी परंपरा व वैदिक अनुष्ठान
श्री एकविरा मंदिरात प्राचीन काळापासून चालत आलेल्या वैदिक पूजापद्धती, नित्य काकड आरती, धूप आरती व शेजारतीचे संचालन वंशपरंपरेने सेवा बजावणाऱ्या मुख्य पुजारी व वेदपाठक गुरुजींद्वारे केले जाते.
संस्थान कार्यालय व संपर्क वेळ
प्रशासकीय चौकशी व देणगी पावती कक्ष
अमरावती तीर्थक्षेत्र यात्रा माहिती व भक्त निवास
श्री एकविरा देवी दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांसाठी वाहतूक मार्ग आणि निवास व्यवस्थेची संपूर्ण माहिती.
रेल्वे मार्ग (बडनेरा / अमरावती)
बडनेरा जंक्शन (१० किमी) - मुंबई-हावडा मुख्य मार्गावरील प्रमुख जंक्शन. अमरावती रेल्वे स्थानक (३ किमी) स्थानिक व इंटरसिटी गाड्यांसाठी.
रस्ते वाहतूक (एस.टी. व महामार्ग)
राष्ट्रीय महामार्ग NH-6 (धुळे-कोलकाता) वर अमरावती स्थित आहे. नागपूर (१५० किमी), पुणे, मुंबई, अकोला आणि यवतमाळ येथून थेट एसटी व खाजगी बस.
विमान मार्ग (नागपूर / बेलोरा)
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, नागपूर (१५० किमी - २.५ तास). तसेच अमरावती बेलोरा विमानतळावरून प्रादेशिक उड्डाणे.
भाविक व कुटुंबियांसाठी सुसज्ज धर्मशाळा
दूरवरून येणाऱ्या यात्रेकरूंसाठी मंदिर परिसरात स्वच्छ व माफक दरात खोल्या उपलब्ध आहेत. २४ तास शुद्ध गरम पाणी, सुरक्षित लॉकर आणि सात्विक महाप्रसाद व्यवस्था.